Buổi Cafe Net Zero diễn ra ngày hôm qua (18.01.2026) do Net Zero VN tổ chức và SAWA tài trợ đồng hành tập trung vào hai nội dung chính: câu chuyện xây dựng mô hình vận hành bền vững từ thực tiễn Làng Nhỏ và bài toán phát triển ngành tái chế nhựa tại Việt Nam. Người tham dự không nghe các bài trình bày mang tính lý thuyết, mà tiếp cận trực tiếp với kinh nghiệm triển khai tiêu chuẩn quốc tế tại một điểm đến cụ thể, cũng như những thách thức rất thực tế của doanh nghiệp khi đầu tư vào lĩnh vực tái chế.
Hai phần chia sẻ do ông Nguyễn Mạnh Bình San – chủ khu du lịch Làng Nhỏ và ông Lê Viết Đông Hiếu – Phó Giám đốc Marketing, DUYTAN Group (đại diện Duy Tân Recycling) trình bày, đều xoay quanh một vấn đề cốt lõi: phát triển bền vững không nằm ở tuyên bố, mà nằm ở cách doanh nghiệp tổ chức hệ thống vận hành, chấp nhận chi phí chuyển đổi và kiên định với lựa chọn dài hạn.
Từ Làng Nhỏ và bài học về “làm thật” trong chuyển đổi xanh
Trong phần chia sẻ của mình, ông Nguyễn Mạnh Bình San tiếp cận câu chuyện Net Zero không từ lý thuyết, mà từ chính hành trình cụ thể của Làng Nhỏ Eco-Tourism Village (Khánh Hòa) – mô hình du lịch sinh thái đã trở thành điểm đến đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận Good Travel Seal – Level 1 (Bronze) sau quá trình đánh giá độc lập bởi chuyên gia quốc tế.
Theo ông San, giá trị lớn nhất của hành trình này không nằm ở việc sở hữu một chứng nhận, mà nằm ở quá trình buộc doanh nghiệp phải nhìn lại toàn bộ hệ thống vận hành của mình. Bộ tiêu chuẩn Good Travel Seal được xây dựng dựa trên khung tiêu chí của Global Sustainable Tourism Council (GSTC) và được UN Tourism cùng UNEP công nhận, không đánh giá những gì doanh nghiệp tuyên bố, mà đo lường những gì đang thực sự diễn ra trong vận hành.
Cụ thể, hệ thống đánh giá dựa trên 10 trụ cột với 62 tiêu chí, bao phủ toàn bộ hoạt động của một điểm đến: từ quản lý tài nguyên, rác thải, nước, năng lượng, đến lao động, cộng đồng, bảo tồn văn hóa, quản trị minh bạch và hệ thống dữ liệu. Điều này khiến doanh nghiệp không thể tiếp cận theo kiểu “làm truyền thông xanh”, mà buộc phải điều chỉnh tận gốc cách vận hành: từ quy trình nội bộ, cách quản lý dữ liệu, đến mối quan hệ với cộng đồng địa phương.
Ông San chia sẻ rằng trong quá trình triển khai tại Làng Nhỏ, một trong những thay đổi lớn nhất là việc phải xây dựng hệ thống bằng chứng vận hành thay vì chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan. Good Travel Seal yêu cầu đánh giá dựa trên hồ sơ, dữ liệu, nhật ký vận hành, hình ảnh minh chứng và kiểm tra thực địa, bao gồm cả việc chuyên gia trực tiếp quan sát hiện trường và trao đổi với đội ngũ vận hành. Nói cách khác, hệ thống này đo “những gì đang diễn ra”, chứ không đo “những gì được quảng bá”.
Chính cơ chế đó, theo ông, đã buộc doanh nghiệp phải đối diện rất thật với chính mình: những điểm nào đang làm tốt, những khoảng trống nào trước đây chưa từng được nhìn thấy, và đâu là những thay đổi mang tính nền tảng cần phải thực hiện nếu muốn theo đuổi con đường phát triển bền vững một cách nghiêm túc. Từ trải nghiệm này, ông cho rằng các bộ tiêu chuẩn quốc tế không nên được hiểu đơn thuần như “công cụ chứng nhận”, mà nên được nhìn nhận như một công cụ soi chiếu năng lực vận hành.
Từ câu chuyện của Làng Nhỏ, ông San nhấn mạnh rằng phát triển bền vững chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó trở thành một năng lực vận hành, tác động đến toàn bộ hệ thống cốt lõi của doanh nghiệp. Khi một tổ chức phải điều chỉnh cách sử dụng tài nguyên, cách quản lý rác thải, cách đào tạo nhân sự, cách lưu trữ dữ liệu và cách minh bạch thông tin, thì bền vững lúc này không còn là thông điệp, mà trở thành một phần cấu trúc vận hành.
Ông cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng con đường này không dễ dàng. Việc xây dựng một hệ thống đủ chặt chẽ, đủ minh bạch và đủ nhất quán để có thể được kiểm chứng độc lập đòi hỏi thời gian, nguồn lực và sự kiên nhẫn. Tuy nhiên, chính quá trình đó mới tạo ra giá trị dài hạn, bởi nó giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng thực chất thay vì chạy theo các xu hướng ngắn hạn.
Duy Tân Recycling: Lựa chọn “làm đúng ngay từ đầu” trong ngành tái chế
Nếu câu chuyện của Làng Nhỏ cho thấy bức tranh chuyển đổi bền vững trong lĩnh vực du lịch, thì phần trình bày của ông Lê Viết Đông Hiếu – Phó Giám đốc Marketing, DUYTAN Group lại mang đến một lát cắt rất cụ thể từ ngành tái chế nhựa – một lĩnh vực then chốt của kinh tế tuần hoàn.
Đại diện Duy Tân Recycling cho biết doanh nghiệp được hình thành với một định hướng rõ ràng ngay từ đầu: xử lý rác thải nhựa tại Việt Nam. Đây không phải là sự chuyển hướng theo xu thế, mà là sứ mệnh cốt lõi được xác lập ngay từ khi mô hình được xây dựng. Việc lựa chọn bước vào ngành tái chế đồng nghĩa với việc chấp nhận đi vào một lĩnh vực khó, đòi hỏi đầu tư lớn và chưa có nhiều tiền lệ thành công tại thị trường trong nước.
Một điểm đáng chú ý trong phần trình bày là sự thẳng thắn khi ông Hiếu chia sẻ rằng, đến thời điểm hiện tại, Duy Tân Recycling vẫn chưa có lợi nhuận và chưa đạt điểm hòa vốn. Theo ông, đây là thực tế phổ biến của ngành tái chế, nơi chi phí đầu tư cho công nghệ, hạ tầng và hệ thống vận hành rất cao, trong khi thị trường cho sản phẩm tái chế và hệ sinh thái hỗ trợ vẫn đang trong quá trình hình thành. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn lựa chọn tiếp tục theo đuổi con đường này, bởi coi đây là bài toán dài hạn, không phải một cơ hội ngắn hạn.
Trong quá trình vận hành, theo chia sẻ từ Duy Tân Recycling, thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà nằm ở khâu phân loại rác từ nguồn. Khi rác không được phân loại đúng ngay từ đầu, toàn bộ chuỗi phía sau – từ thu gom, làm sạch đến tái chế – đều bị ảnh hưởng, kéo theo hiệu quả giảm và chi phí tăng. Điều này cho thấy bài toán tái chế không thể chỉ giải quyết bằng năng lực nội tại của doanh nghiệp, mà cần sự thay đổi đồng thời từ hành vi tiêu dùng và nhận thức cộng đồng.
Chính vì vậy, Duy Tân Recycling đặc biệt quan tâm đến yếu tố giáo dục thị trường và hành vi tiêu dùng, trong đó Gen Z được nhìn nhận là một nhóm người tiêu dùng có trách nhiệm hơn, quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, vòng đời vật liệu và tác động môi trường. Đây cũng là nhóm mà doanh nghiệp kỳ vọng sẽ góp phần định hình một hệ sinh thái tiêu dùng bền vững hơn trong tương lai.
Xuyên suốt phần chia sẻ, đại diện Duy Tân Recycling nhiều lần nhấn mạnh một nguyên tắc mà doanh nghiệp lựa chọn theo đuổi: làm đúng ngay từ đầu. Theo ông Hiếu, chỉ khi nền tảng được xây dựng đúng, thị trường tái chế tại Việt Nam mới có thể phát triển bền vững, thay vì chỉ dựa vào những giải pháp mang tính phong trào.
Khi phát triển bền vững trở về đúng bản chất
Từ hai câu chuyện ở hai lĩnh vực khác nhau – du lịch và tái chế – một điểm chung được thể hiện khá rõ: con đường phát triển bền vững là con đường khó, chậm và tốn kém, nhưng là con đường cần thiết nếu doanh nghiệp muốn tồn tại lâu dài trong một môi trường kinh doanh ngày càng đòi hỏi tính minh bạch và trách nhiệm.
Giá trị của Cafe Net Zero, vì vậy, không nằm ở quy mô tổ chức, mà nằm ở chất lượng đối thoại. Ở đó, người tham dự không tìm kiếm những công thức dễ áp dụng, mà cùng nhau đối diện với những câu hỏi thực tế: doanh nghiệp của mình đang vận hành ra sao, đang tạo ra thấy tác động gì, và mình sẵn sàng đi bao xa trên hành trình chuyển đổi này.
