Ngày 03/10/2026, TAVICO Wood Hub đã đón hơn 40 kiến trúc sư, nhà thiết kế, đơn vị xây dựng và những người quan tâm đến vật liệu gỗ trong chương trình Field Trip TAVICO Wood Hub & Siêu thị Gỗ Tây, kết hợp Tọa đàm “Gỗ trong Kiến trúc & Xây dựng – Go To Mass Timber & Japanese Zen Garden”. Chương trình do TAVICO Group phối hợp cùng Hội Gỗ Xây dựng TP.HCM (SAWA) và Ban Tổ chức Triển lãm VIBE thực hiện, mang đến một buổi sáng kết hợp giữa tham quan thực tế, chia sẻ chuyên môn và kết nối cộng đồng kiến trúc – xây dựng – nội thất.

Trước phiên tọa đàm, đoàn đã tham quan TAVICO Wood Hub, Siêu thị Gỗ Tây và Nhà mẫu, trực tiếp tìm hiểu không gian trưng bày, các loại gỗ và những giải pháp vật liệu phục vụ kiến trúc và xây dựng. Phần tham quan tạo nên một điểm kết nối tự nhiên với nội dung tọa đàm, khi những câu chuyện về vật liệu, công nghệ, thủ công và không gian được tiếp tục mở ra qua hai góc nhìn khác nhau.

MASS TIMBER – GỖ TRONG KIẾN TRÚC HIỆN ĐẠI

Trong phần chia sẻ về Mass Timber, ông Neil Dodunski – Phó Chủ tịch Hội Gỗ Xây dựng TP.HCM (SAWA) giới thiệu những công trình tiêu biểu tại Australia và New Zealand, cho thấy khả năng ứng dụng ngày càng đa dạng của gỗ kỹ thuật trong kiến trúc và xây dựng.

Từ Sydney Netball Central tại Sydney Olympic Park – công trình thể thao sử dụng hệ kết cấu mái bằng LVL với khẩu độ lớn – đến HomeGround – Auckland City Mission, một công trình nhiều tầng sử dụng CLT làm hệ kết cấu chính, những dự án này cho thấy gỗ kỹ thuật hoàn toàn có thể đảm nhiệm những vai trò quan trọng trong các công trình có quy mô lớn. Ở Sydney Netball Central, kết cấu gỗ không được che giấu phía sau các lớp hoàn thiện mà trở thành một phần của kiến trúc. Những cấu kiện LVL lớn tạo nên khẩu độ rộng, đồng thời hình thành nhịp điệu không gian và tạo nên cảm giác ấm áp cho một công trình thể thao có quy mô lớn.

Tại HomeGround, CLT được sử dụng làm hệ kết cấu chính và kết hợp với bê tông, thép, các cấu kiện prefabricated cùng những giải pháp kỹ thuật khác. Công trình cho thấy Mass Timber hiệu quả nhất khi được nhìn nhận như một hệ thống tích hợp giữa thiết kế, kỹ thuật, sản xuất và thi công, thay vì chỉ đơn thuần là lựa chọn một loại vật liệu. Công trình cũng tích hợp nhiều giải pháp hướng đến hiệu quả môi trường như vườn trên mái, thu gom nước mưa, làm mát tự nhiên và giảm phụ thuộc vào hệ thống làm mát cơ khí.

Trong khi đó, Kaikōura District Council Civic Building sử dụng kết hợp LVL, CLT và hệ Pres-Lam căng sau, cho thấy khả năng ứng dụng Mass Timber trong những công trình có yêu cầu cao về khả năng chống chịu động đất. Hệ kết cấu được thiết kế để có thể chuyển động có kiểm soát trong một trận động đất lớn, nhằm giảm biến dạng và hạn chế hư hại cho kết cấu chính. Đặc biệt, công trình đã trải qua trận động đất Kaikōura năm 2016 ngay sau khi đi vào hoạt động. Sau kiểm tra, công trình không bị hư hại nghiêm trọng và tiếp tục được sử dụng làm trụ sở Civil Defence trong quá trình ứng phó sau thiên tai.

Bên cạnh đó, phần trình bày cũng đề cập đến Air New Zealand Hangar 4 tại Auckland Airport – công trình có tổng diện tích khoảng 15.000 m², khu vực hangar khoảng 10.000 m² và khẩu độ khoảng 98 m, cho thấy những khả năng mới của gỗ kỹ thuật trong các công trình có quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật cao. Qua những dự án này, Mass Timber được nhìn nhận không đơn thuần là “xây công trình bằng gỗ”, mà là sự kết hợp giữa kỹ thuật, kết cấu, gia công sẵn, biểu đạt kiến trúc và vật liệu tái tạo. Các cấu kiện được sản xuất trong điều kiện nhà máy có thể giúp kiểm soát chất lượng, giảm công việc tại công trường, rút ngắn thời gian thi công và giảm chất thải.

Đối với Việt Nam, một trong những gợi mở quan trọng là xây dựng năng lực trong nước cho toàn bộ chuỗi giá trị: từ rừng được chứng nhận, lựa chọn loài gỗ phù hợp, xẻ sấy và phân loại, đến sản xuất GLT, CLT, gia công CNC và thi công. Mass Timber vì vậy có thể được nhìn nhận như một hệ sinh thái công nghiệp, thay vì chỉ là một sản phẩm xây dựng.

NGHỆ THUẬT TỔ CHỨC KHÔNG GIAN VÀ CẢNH QUAN

Nếu Mass Timber mở ra câu chuyện về khả năng của gỗ trong kiến trúc hiện đại, phần chia sẻ của ông Hoàng Đức Diên – Giám đốc Zen Art lại đưa người tham dự đến một góc nhìn khác: cách kiến trúc, vật liệu và cảnh quan cùng tạo nên trạng thái và trải nghiệm của con người. Trong văn hóa và nghệ thuật Nhật Bản, sự hoàn mỹ không chỉ nằm ở hình thức mà còn ở cách một không gian được tổ chức để dẫn dắt cảm xúc. Theo nội dung trình bày của ông Diên, từ lối đi, khu vườn, hành lang đến trà thất, mỗi chi tiết đều góp phần tạo nên một hành trình trải nghiệm bằng nhiều giác quan.

Trong kiến trúc trà đạo, hành trình ấy bắt đầu ngay từ lối vào. Lối đi rêu phong, khu vườn nhỏ hay hành lang hẹp tạo nên những khoảng chuyển tiếp, giúp con người dần rời khỏi nhịp sống bên ngoài trước khi bước vào trà thất. Sự tĩnh lặng vì thế không đơn thuần là sự yên tĩnh của không gian, mà là một trạng thái được kiến tạo thông qua cách con người di chuyển và cảm nhận. Điều này tiếp tục được thể hiện trong cách kiến trúc Nhật Bản tổ chức góc nhìn. Shoji không chỉ là vách ngăn mà còn là công cụ điều chỉnh tầm nhìn. Khi cánh cửa được dịch chuyển, cùng một không gian có thể mở ra những khung cảnh khác nhau theo mùa và theo tâm trạng của người sử dụng. Cảnh quan vì thế không được phô bày hoàn toàn mà được tiết chế, chọn lọc qua từng góc nhìn.

Ở cảnh quan, triết lý ấy được thể hiện qua đá, nước, cây xanh và khoảng trống. Vườn Nhật không theo đuổi sự đối xứng mà sử dụng bố cục chính – phụ và sự bất đối xứng có chủ ý. Các yếu tố được sắp đặt lệch tâm, tạo nên một trạng thái cân bằng luôn thay đổi theo bước chân và góc nhìn của người thưởng lãm. Khoảng trống vì thế không phải phần còn lại của bố cục, mà chính là một thành phần tạo nên bố cục. Không gian Nhật Bản cũng không chỉ được cảm nhận bằng thị giác. Âm thanh của nước và tiếng chim, sự thay đổi của cây cối theo mùa, hương trà, hương trầm, vị trà hay cảm giác khi chạm vào gốm và thớ gỗ đều góp phần tạo nên trải nghiệm. Chính sự kết hợp giữa vật liệu, cảnh quan, ánh nhìn và các giác quan tạo nên chiều sâu cho không gian Nhật Bản. Ở đây, sự tĩnh lặng không đến từ việc loại bỏ mọi thứ, mà đến từ cách mỗi yếu tố được tiết chế và đặt đúng chỗ. Đó cũng là một trong những giá trị đáng chú ý của kiến trúc Nhật Bản: tạo ra không gian để con người không chỉ nhìn thấy, mà còn chậm lại, cảm nhận và kết nối với chính mình.

GỖ, THỦ CÔNG VÀ GIÁ TRỊ CỦA BÀN TAY NGƯỜI THỢ

Nếu cảnh quan tạo nên trạng thái của không gian, thì gỗ và kỹ thuật thủ công lại cho thấy cách người Nhật đưa sự tinh tế ấy vào từng chi tiết kiến trúc. Trong phần trình bày, ông Hoàng Đức Diên dành sự chú ý đến những kỹ thuật truyền thống, trong đó nổi bật là Kumiko – nghệ thuật ghép những thanh gỗ nhỏ thành các cấu trúc có độ chính xác cao. Kumiko được thực hiện bằng cách cắt và ghép các thanh gỗ theo những quy cách chính xác, tạo nên vách ngăn, cửa Shoji và các chi tiết trang trí mà theo phương pháp truyền thống không cần sử dụng đinh hay keo dán. Giá trị của kỹ thuật này không chỉ nằm ở hình thức mà còn ở sự chính xác, kiên nhẫn và tay nghề của người thợ.

Đằng sau những đường nét tưởng như đơn giản là một quá trình lao động đòi hỏi sự tập trung cao độ. Mỗi mối ghép phải đạt độ chính xác cần thiết để toàn bộ cấu trúc có thể hoàn thiện mà không phụ thuộc vào những phương pháp liên kết hiện đại. Chính điều đó khiến Kumiko trở thành một biểu hiện rõ nét của mối quan hệ giữa vật liệu, kỹ thuật và con người. Tuy nhiên, đây cũng là một giá trị đang đứng trước nguy cơ mai một. Số lượng nghệ nhân có khả năng thực hiện Kumiko truyền thống ngày càng giảm, trong khi sản phẩm hoàn toàn thủ công đòi hỏi nhiều thời gian và có chi phí cao. Công nghệ CNC có thể hỗ trợ quá trình gia công, nhưng không thể hoàn toàn thay thế giá trị của kỹ năng thủ công và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện về gỗ trong kiến trúc Nhật Bản không chỉ nằm ở việc lựa chọn một loại vật liệu tự nhiên. Đó còn là cách con người hiểu vật liệu, tôn trọng vật liệu và làm việc với vật liệu. Từ những cấu kiện kiến trúc đến những chi tiết thủ công nhỏ, gỗ được xử lý với sự chính xác và tiết chế, để bản thân vật liệu có thể giữ được vẻ đẹp tự nhiên và dấu ấn của bàn tay người thợ. Có lẽ đó cũng là điểm gặp gỡ đáng chú ý giữa câu chuyện về Mass Timber và kiến trúc Nhật Bản được đặt ra trong chương trình. Một bên cho thấy khả năng của gỗ trong những công trình hiện đại, quy mô lớn; bên kia nhắc chúng ta về chiều sâu văn hóa, kỹ thuật và cảm xúc nằm phía sau vật liệu. Gỗ vì thế không chỉ là thứ để xây dựng nên một công trình, mà còn có thể trở thành một phần của không gian sống, của văn hóa và của cách con người cảm nhận kiến trúc.