Chiều ngày 26/6/2026, Viện Vật liệu xây dựng (VIBM) thuộc Bộ Xây dựng đã có buổi làm việc với Hội Gỗ Xây dựng TP. Hồ Chí Minh (SAWA) và Hội đồng Xuất khẩu Gỗ mềm Hoa Kỳ (Softwood Export Council – SEC) nhằm trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin kỹ thuật và thảo luận định hướng hợp tác trong nghiên cứu, tiêu chuẩn hóa và phát triển vật liệu gỗ phục vụ xây dựng.
Tham dự buổi làm việc, về phía VIBM có ông Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng; bà Lưu Thị Hồng, Phó Viện trưởng; ông Cao Tiến Phú, Trưởng phòng Kế hoạch – Kỹ thuật; ông Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Viện Chuyên ngành Xi măng – Bê tông; bà Trần Thị Thu Hà, Giám đốc Văn phòng Chứng nhận cùng các nghiên cứu viên của Viện. Đại diện SAWA có ông Võ Quang Hà, Chủ tịch Hội và ông Nguyễn Mạnh Bình San, Phó Chủ tịch Hội. Đại diện SEC gồm ông Xu Fang, Giám đốc khu vực châu Á và ông Võ Mạnh Hùng, đại diện SEC tại Việt Nam.
Phát biểu tại buổi làm việc, Viện trưởng Nguyễn Quang Hiệp nhấn mạnh rằng trong bối cảnh chuyển đổi xanh và phát triển vật liệu xây dựng phát thải thấp, việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cho gỗ xây dựng là điều kiện quan trọng để thúc đẩy nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, thử nghiệm và ứng dụng vật liệu gỗ trong các công trình xây dựng.
Đồng quan điểm, Chủ tịch SAWA Võ Quang Hà cho rằng tiêu chuẩn không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là nền móng của thị trường. Theo ông, để phát triển ngành xây dựng bằng gỗ, từ nhà ở, công trình dân dụng đến các dự án Mass Timber, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam đồng bộ cho gỗ kết cấu. Việc tham gia xây dựng tiêu chuẩn không chỉ góp phần hoàn thiện hành lang kỹ thuật mà còn tạo nền tảng để thị trường gỗ xây dựng phát triển bền vững trong tương lai.
Đại diện VIBM đã trình bày báo cáo đánh giá hiện trạng hệ thống tiêu chuẩn gỗ xây dựng tại Việt Nam, định hướng hoàn thiện hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) trong lĩnh vực gỗ kết cấu, đồng thời giới thiệu năng lực nghiên cứu và thử nghiệm của Viện nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý chất lượng và phát triển thị trường. Trên cơ sở đó, các bên đã trao đổi về những khoảng trống của hệ thống tiêu chuẩn hiện nay, kinh nghiệm quốc tế trong phát triển gỗ kết cấu và định hướng hợp tác nhằm thúc đẩy quá trình xây dựng tiêu chuẩn quốc gia cho lĩnh vực này.
KHOẢNG TRỐNG TIÊU CHUẨN – RÀO CẢN ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN GỖ KẾT CẤU VÀ MASS TIMBER TẠI VIỆT NAM
Mặc dù Việt Nam là một trong những quốc gia có ngành chế biến và xuất khẩu gỗ phát triển mạnh, hệ thống tiêu chuẩn phục vụ gỗ xây dựng vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển của ngành. Hiện nay, phần lớn các Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) tập trung vào gỗ và sản phẩm gỗ nói chung như gỗ tự nhiên, ván nhân tạo, gỗ ghép thanh, đồ gỗ và các phương pháp thử, trong khi nhóm tiêu chuẩn dành riêng cho gỗ kết cấu (Structural Timber) còn nhiều khoảng trống. Đặc biệt, Việt Nam chưa có bộ tiêu chuẩn đồng bộ cho thiết kế, thi công và nghiệm thu công trình gỗ; chưa có tiêu chuẩn thiết kế tương đương Eurocode 5 (EN 1995), chưa có tiêu chuẩn riêng cho Cross-Laminated Timber (CLT) cũng như chưa có hướng dẫn sử dụng các cấp cường độ gỗ (strength classes) trong thiết kế kết cấu.
Bên cạnh đó, nhiều tiêu chuẩn nền tảng được ban hành từ giai đoạn 1971–1986 vẫn chưa được cập nhật theo thông lệ quốc tế. Việt Nam cũng chưa xây dựng được hệ thống phân cấp cường độ cho các loài gỗ theo cách tiếp cận của các tiêu chuẩn châu Âu, tức là chưa có cơ sở dữ liệu để liên kết từng loài gỗ và nguồn gốc của gỗ với các cấp cường độ sử dụng trong thiết kế kết cấu. Điều này khiến các loài gỗ trồng trong nước như keo, bạch đàn hay cao su chưa có đầy đủ cơ sở kỹ thuật để được ứng dụng rộng rãi trong các công trình gỗ hiện đại.
Ở chiều ngược lại, hệ thống tiêu chuẩn về thử nghiệm và đánh giá tính chất cơ lý của vật liệu gỗ đã được xây dựng khá đầy đủ, nhiều tiêu chuẩn được hài hòa với ISO và đáp ứng tốt yêu cầu nghiên cứu, kiểm soát chất lượng. Điều đó cho thấy Việt Nam đã có nền tảng về đánh giá vật liệu, nhưng vẫn cần hoàn thiện các tiêu chuẩn thiết kế, thi công và quản lý chất lượng công trình để tạo hành lang kỹ thuật đồng bộ cho sự phát triển của gỗ kết cấu và Mass Timber trong tương lai.
HỢP TÁC CHIẾN LƯỢC GIỮA VIBM – SAWA – SEC TRONG XÂY DỰNG HỆ THỐNG TIÊU CHUẨN QUỐC GIA VỀ GỖ KẾT CẤU ĐẾN NĂM 2027
Từ những yêu cầu thực tiễn VIBM, SAWA và SEC thống nhất thúc đẩy chương trình hợp tác chiến lược với mục tiêu đến năm 2027 dự kiến hoàn thành 08 Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) ưu tiên về gỗ kết cấu và vật liệu gỗ kỹ thuật. Các tiêu chuẩn dự kiến bao gồm: thuật ngữ, định nghĩa và phân loại gỗ kết cấu; yêu cầu kỹ thuật đối với gỗ xẻ kết cấu; yêu cầu kỹ thuật đối với gỗ ghép thanh, CLT và LVL; tiêu chuẩn thiết kế kết cấu gỗ; phương pháp thử gỗ kết cấu; yêu cầu về môi trường và phát thải; truy xuất nguồn gốc và tính bền vững.
Đây sẽ là nền tảng kỹ thuật quan trọng để từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn phục vụ thiết kế, sản xuất, thử nghiệm, thi công và nghiệm thu công trình gỗ hiện đại tại Việt Nam. Theo chương trình hợp tác, VIBM sẽ giữ vai trò đầu mối kỹ thuật trong nghiên cứu, thử nghiệm và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia; chủ trì rà soát, cập nhật tiêu chuẩn, triển khai các chương trình nghiên cứu và thử nghiệm, đồng thời từng bước hài hòa hệ thống tiêu chuẩn của Việt Nam với các thông lệ quốc tế.
SAWA sẽ đảm nhiệm vai trò điều phối và kết nối giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, trường đại học và các đối tác quốc tế; huy động sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình chia sẻ dữ liệu, phản biện kỹ thuật và từng bước đưa các tiêu chuẩn vào thực tiễn sản xuất, xây dựng. SEC, với kinh nghiệm phát triển thị trường gỗ xây dựng tại nhiều quốc gia, sẽ hỗ trợ chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, tư vấn kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối mạng lưới chuyên gia nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và tiêu chuẩn hóa tại Việt Nam.