Ngày 28/8/2026, trong ngày cuối cùng của hành trình SAWA Go To Japan 2026 tại Nhật Bản, đoàn đã có chuyến tham quan và làm việc tại Nhà máy Kết cấu gỗ Glulam SUNADAYA, tỉnh Ehime – một trong những cơ sở sản xuất gỗ kết cấu có quy mô lớn hàng đầu tại Nhật Bản. Đặc biệt, đoàn được ông Yutaro Sunada – Chủ tịch SUNADAYA – đích thân tiếp đón, giới thiệu về doanh nghiệp và trực tiếp dẫn đoàn tham quan hệ thống sản xuất. Quy mô nhà máy, năng lực sản xuất lớn, hệ thống dây chuyền tích hợp và công nghệ chế biến hiện đại đã tạo ấn tượng mạnh, khiến các thành viên trong đoàn thực sự choáng ngợp.
Quy mô lớn, công nghệ cao và chuỗi sản xuất từ gỗ tròn đến Glulam, CLT
SUNADAYA được phát triển theo mô hình sản xuất gỗ kỹ thuật quy mô lớn, với các công đoạn từ gỗ tròn, gỗ xẻ, sấy đến Glulam và CLT được tổ chức trong cùng hệ thống sản xuất. Theo giới thiệu tại nhà máy, năng lực sản xuất đạt khoảng 600 m³/ca, vận hành 2 ca/ngày, tương đương khoảng 300.000 m³/năm. Nhà máy được quy hoạch trên diện tích khoảng 6,6 ha, với hệ thống 22 lò sấy sử dụng nhiệt biomass; khoảng 90% nhu cầu nhiệt cho quá trình sấy được cung cấp từ phụ phẩm gỗ. Quy mô và cách tổ chức sản xuất này là một trong những yếu tố khiến chuyến tham quan SUNADAYA để lại ấn tượng đặc biệt đối với đoàn. Nguồn nguyên liệu của nhà máy chủ yếu là Hinoki, chiếm khoảng 80%, và Sugi khoảng 20%, trong đó khoảng 95% đến từ nguồn gỗ nội địa Nhật Bản. Việc sử dụng phần lớn nguyên liệu trong nước tạo nên mối liên kết trực tiếp giữa nhà máy chế biến và vùng nguyên liệu, đồng thời giúp gia tăng giá trị của gỗ ngay trong chuỗi sản xuất nội địa.
Theo thông tin từ Obayashi Corporation, SUNADAYA là một trong số ít doanh nghiệp tại Nhật Bản sở hữu hệ thống thiết bị quy mô lớn cho phép thực hiện quá trình liên hoàn từ gỗ tròn đến sản phẩm hoàn thiện. Công nghệ IT được ứng dụng trong quá trình chế biến, từ xẻ gỗ, gia công đến hoàn thiện, góp phần kiểm soát độ chính xác và tính ổn định của sản phẩm. Đối với Glulam – gỗ ghép kết cấu, công nghệ cho phép các thanh gỗ được lựa chọn, xử lý và ghép thành những cấu kiện có kích thước lớn hơn, ổn định hơn và đáp ứng các yêu cầu kết cấu cao hơn. Đây là một trong những hướng phát triển quan trọng của ngành gỗ kỹ thuật Nhật Bản, giúp mở rộng phạm vi ứng dụng của gỗ trong các công trình hiện đại.
Đối với CLT – Cross Laminated Timber, năng lực thiết bị của SUNADAYA đặc biệt đáng chú ý. Nhà máy có khả năng sản xuất các tấm CLT rộng tới 3 m và dài 12 m, thuộc loại có kích thước lớn nhất tại Nhật Bản. Các tấm CLT khổ lớn có thể được sử dụng cho nhiều bộ phận của công trình như sàn, tường và các cấu kiện kết cấu, qua đó mở rộng khả năng ứng dụng gỗ trong những công trình có quy mô lớn. Năng lực sản xuất này đã được thể hiện qua những dự án thực tế. Khoảng 1.800 m³ CLT được sản xuất từ Sugi và Hinoki của vùng Shikoku đã được sử dụng cho sàn của Grand Ring, công trình biểu tượng của Expo 2025 Osaka–Kansai. Đây là một minh chứng rõ nét cho khả năng sản xuất vật liệu gỗ kỹ thuật quy mô lớn và đưa nguồn gỗ của Shikoku vào những công trình có yêu cầu cao.
Không chỉ có năng lực sản xuất lớn, SUNADAYA còn có thị trường tiêu thụ chủ yếu tại Nhật Bản. Khoảng 90% sản lượng của nhà máy được tiêu thụ tại thị trường nội địa, cho thấy nhu cầu đáng kể đối với các sản phẩm gỗ kết cấu và mức độ phát triển của thị trường xây dựng bằng gỗ tại Nhật Bản.
Từ chính sách phát triển ngành gỗ đến định hướng khử carbon
Sự phát triển của SUNADAYA diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản triển khai nhiều chính sách nhằm nâng cao giá trị nguồn gỗ nội địa và thúc đẩy sử dụng gỗ trong xây dựng. Trong quá trình đầu tư và mở rộng nhà máy giai đoạn 2016–2017, dự án SUNADAYA có tổng mức đầu tư khoảng 7,71 tỷ yên, trong đó nhận khoảng 3,273 tỷ yên hỗ trợ theo các chương trình hỗ trợ phát triển ngành gỗ. Các chương trình hỗ trợ tập trung vào việc nâng cao năng lực chế biến, phát triển sản phẩm gỗ kỹ thuật như Glulam và CLT, đồng thời tạo thêm nhu cầu sử dụng gỗ trong lĩnh vực xây dựng. Đây cũng là giai đoạn Nhật Bản đẩy mạnh việc hoàn thiện công nghệ, tiêu chuẩn và thị trường cho CLT, coi vật liệu này là một hướng đi để mở rộng việc sử dụng gỗ trong những công trình có quy mô và yêu cầu kỹ thuật cao hơn.
Tại tỉnh Ehime, việc phát triển CLT được xác định là một hướng đi nhằm tạo ra nhu cầu mới đối với gỗ địa phương, mở rộng thị trường cho các sản phẩm gỗ và nâng cao giá trị của ngành lâm nghiệp. Việc hình thành những cơ sở sản xuất như SUNADAYA vì vậy gắn với một định hướng rộng hơn: đưa nguồn gỗ địa phương vào các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và tạo ra thị trường tiêu thụ ổn định cho ngành gỗ. Chính sách sử dụng gỗ của Nhật Bản tiếp tục được mở rộng trong những năm gần đây và ngày càng gắn với mục tiêu khử carbon – Decarbonized Society. Năm 2021, Nhật Bản sửa đổi khung pháp lý thúc đẩy sử dụng gỗ trong công trình theo hướng mở rộng phạm vi từ công trình công cộng sang cả khu vực tư nhân. Việc sử dụng gỗ được đặt trong mối liên hệ với quản lý rừng, sử dụng nguồn tài nguyên tái tạo, gia tăng giá trị của gỗ nội địa và giảm phát thải.
Tại SUNADAYA, định hướng sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải cũng được thể hiện qua hệ thống biomass phục vụ sấy gỗ và hệ thống điện mặt trời. Từ năm 2025, nhà máy đưa vào vận hành hệ thống điện mặt trời áp mái công suất khoảng 2 MW, dự kiến giúp giảm khoảng 970 tấn CO₂ mỗi năm. Như vậy, quá trình phát triển của SUNADAYA có thể nhìn thấy qua nhiều lớp: nguồn gỗ nội địa, công nghệ chế biến, sản xuất Glulam và CLT, quy mô công nghiệp, thị trường xây dựng và các chính sách thúc đẩy sử dụng gỗ. Từ nguyên liệu Sugi và Hinoki, nhà máy tạo ra những sản phẩm gỗ kỹ thuật có kích thước lớn; từ phụ phẩm gỗ, nhà máy tạo nhiệt cho quá trình sấy; và từ năng lượng mặt trời, tiếp tục bổ sung nguồn điện tái tạo cho hoạt động sản xuất.
Chuyến tham quan trong ngày cuối của hành trình vì vậy đã mang đến cho đoàn một cái nhìn rõ nét về quy mô và trình độ phát triển của ngành gỗ kết cấu tại Nhật Bản, nơi Glulam và CLT không còn chỉ là những vật liệu thử nghiệm mà đã được sản xuất ở quy mô công nghiệp và đưa vào những công trình lớn. Từ một cây Sugi hay Hinoki trong rừng đến những tấm CLT rộng 3 m, dài 12 m và những cấu kiện Glulam kích thước lớn, hành trình của gỗ tại SUNADAYA cho thấy cách công nghệ và công nghiệp hóa đang mở rộng đáng kể khả năng sử dụng một vật liệu vốn đã gắn bó lâu đời với kiến trúc Nhật Bản.