Trong khuôn khổ Diễn đàn Phát triển Bền vững Ngành Xây dựng Việt Nam (VSCF 2026), chương trình tham quan Nhà mẫu Kết cấu Gỗ lắp ghép vào chiều qua (15.7.2026) tại Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (IBST) đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và nhà quản lý trong lĩnh vực xây dựng. Công trình đạt chứng nhận EDGE Advanced, sử dụng 100% năng lượng tái tạo, giảm đáng kể lượng carbon hàm chứa trong vật liệu và được xem là một trong những mô hình tiêu biểu cho xu hướng công trình phát thải thấp tại Việt Nam.
Đại diện Ban tổ chức, ông Phan Hữu Duy Quốc, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu Xây dựng TP.HCM (SACA), cho rằng trong bối cảnh ngành xây dựng đang hướng tới mục tiêu phát triển xanh và Net Zero, việc tìm kiếm các giải pháp vật liệu và công nghệ mới không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Theo ông, Nhà mẫu Kết cấu Gỗ lắp ghép tại IBST là minh chứng rõ nét cho hướng tiếp cận mới của ngành xây dựng, khi kết hợp công nghệ nhà gỗ Nhật Bản, kết cấu gỗ lắp ghép và các tiêu chuẩn công trình phát thải thấp, góp phần mở ra những giải pháp xây dựng nhanh hơn, nhẹ hơn và bền vững hơn. Ông cũng kỳ vọng chương trình sẽ tạo diễn đàn kết nối giữa doanh nghiệp, chuyên gia và các cơ quan nghiên cứu, thúc đẩy ứng dụng các giải pháp xây dựng xanh vào thực tiễn.
Trong chuỗi chuyên đề của chương trình, chuyên đề “Gỗ To Mass Timber – Go To Net Zero” do ông Nguyễn Mạnh Bình San, Phó Chủ tịch Hội Gỗ Xây dựng TP.HCM (SAWA), trình bày đã mang đến một góc nhìn khác về sự phát triển của ngành gỗ xây dựng. Thay vì tập trung vào công nghệ hay sản phẩm, bài trình bày nhấn mạnh rằng để phát triển GỖ TO – Gỗ Xây dựng tại Việt Nam, điều quan trọng trước hết là thay đổi tư duy về gỗ xây dựng; đồng thời, tiêu chuẩn hóa và kết nối quốc tế chính là những nền tảng cốt lõi để hình thành hệ sinh thái và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành.
Thay đổi nhận thức để mở đường cho một thị trường mới
Theo ông Nguyễn Mạnh Bình San, Mass Timber và Net Zero vẫn còn là hai khái niệm khá mới đối với phần lớn doanh nghiệp xây dựng tại Việt Nam. Vì vậy, SAWA đã lựa chọn thông điệp “GOTO” với hai tầng ý nghĩa. “Go To” là hành trình hướng tới tương lai của ngành xây dựng xanh, trong khi “Gỗ To” là cách gọi gần gũi của vật liệu gỗ kết cấu – Mass Timber. Thông điệp này không chỉ giúp cộng đồng dễ tiếp cận hơn với một khái niệm kỹ thuật còn mới, mà còn thể hiện hành trình lâu dài của SAWA trong việc đưa gỗ xây dựng trở thành một loại vật liệu chính thức của ngành xây dựng Việt Nam.
Theo ông Bình San, trở ngại lớn nhất hiện nay không phải là công nghệ hay năng lực sản xuất, mà là cách thị trường nhìn nhận về gỗ. Trong nhiều năm, gỗ chủ yếu được xem là vật liệu hoàn thiện nội thất hoặc sản phẩm của ngành lâm nghiệp. Khái niệm gỗ xây dựng gần như chưa tồn tại trong tư duy của phần lớn kiến trúc sư, kỹ sư, nhà đầu tư và người sử dụng. Chính vì vậy, SAWA xác định nhiệm vụ đầu tiên không phải là bán sản phẩm mà là thay đổi tư duy.
Đó cũng là lý do chương trình GOTO THINK được triển khai với mục tiêu tháo gỡ ba định kiến lớn đang cản trở sự phát triển của thị trường. Định kiến thứ nhất là gỗ có giá thành cao và khó cạnh tranh với các vật liệu truyền thống. Định kiến thứ hai là gỗ không ổn định, tuổi thọ thấp và không đáp ứng được yêu cầu của các công trình hiện đại. Định kiến thứ ba, cũng là rào cản lớn nhất, là sử dụng gỗ sẽ dẫn đến phá rừng và gây tổn hại môi trường.
Để thay đổi những quan niệm đó, trong nhiều năm qua SAWA đã kiên trì tổ chức 12 kỳ hội thảo chuyên sâu cùng hai chương trình định kỳ với mục tiêu tái định nghĩa giá trị của gỗ trong ngành xây dựng. Theo ông Bình San, điều SAWA theo đuổi không chỉ là giới thiệu một loại vật liệu mới, mà còn là dịch chuyển tư duy của toàn ngành, để gỗ xây dựng được nhìn nhận như một nhóm vật liệu xây dựng chủ lực, bao gồm hai nhánh cốt lõi là gỗ hoàn thiện kiến trúc và gỗ kết cấu (Mass Timber).
Đây được xem là nền tảng quan trọng để mở rộng không gian ứng dụng của gỗ trong các công trình dân dụng và công nghiệp, thay vì chỉ giới hạn ở lĩnh vực nội thất như trước đây. Những nỗ lực thay đổi nhận thức đó đã từng bước tạo nên sự chuyển động của thị trường.
Nội dung 12 kỳ hội thảo GOTO Mass Timber cùng hai chương trình thường xuyên Forest Talk & Link và Net Zero Cafe đã bắt đầu thay đổi tư duy tiêu dùng gỗ. Gỗ xây dựng dần được nhìn nhận là một loại vật liệu xây dựng, đồng thời sử dụng gỗ xây dựng được hiểu là góp phần bảo vệ môi trường. Chính sự thay đổi trong nhận thức đã trở thành động lực thúc đẩy thị trường gỗ xây dựng phát triển. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp lớn như Tavico đã tham gia đầu tư với mô hình siêu thị mở (Depot), tập hợp các sản phẩm và vật liệu gỗ xây dựng của nhiều nhà sản xuất theo mô hình nền tảng (Platform) tương tự Google. Song song đó là mô hình One-Stop Solution như Trần Đức, cung cấp giải pháp xây dựng trọn gói theo định dạng iOS. Điều này cho thấy thị trường gỗ xây dựng đang từng bước hình thành và thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp lớn. SAWA định hướng xây dựng một hệ sinh thái tích hợp, không cạnh tranh hay thay thế mà bổ trợ thêm một giải pháp vật liệu xây dựng bền vững cho hệ sinh thái đang được thế giới đánh giá cao.
Đây cũng là dấu hiệu cho thấy thị trường gỗ xây dựng Việt Nam đã bước qua giai đoạn thử nghiệm để tiến dần tới giai đoạn phát triển chuyên nghiệp. Không chỉ thị trường có những chuyển biến tích cực, giới chuyên môn cũng đang thay đổi cách tiếp cận đối với gỗ xây dựng. Theo chia sẻ tại diễn đàn, ngày càng nhiều kiến trúc sư, đơn vị tư vấn, nhà thầu và các nhà đầu tư đã đưa Gỗ To (Mass Timber) vào bản vẽ thiết kế cũng như danh mục vật liệu cốt lõi cho các công trình tương lai.
Tiêu chuẩn hóa và kết nối quốc tế – Nền tảng cho hệ sinh thái gỗ xây dựng
Nếu thay đổi nhận thức là bước khởi đầu thì tiêu chuẩn hóa được xem là nền móng để thị trường phát triển lâu dài. Ông Nguyễn Mạnh Bình San, nêu rõ sự khác nhau giữa tiêu chuẩn cơ sở (Company Standard) và Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN). Tiêu chuẩn cơ sở là tiêu chuẩn riêng của từng doanh nghiệp, nhằm kiểm soát chất lượng sản phẩm ổn định và cam kết với khách hàng về chất lượng, tiêu chuận cơ sở (TCCS) có thể đáp ứng hoặc cao hơn tiêu chuẩn quốc gia (TCVN). Ông San cũng cho rằng các doanh nghiệp nên xây dựng Tiêu chuẩn cơ sở (Company Standard) nhằm khẳng định chất lượng ổn định của sản phẩm gỗ để góp phần từng bước xóa bỏ định kiến rằng sản phẩm gỗ thiếu tính ổn định ngay cả khi có TCVN. Với vai trò Hội, SAWA tập trung hỗ trợ và đồng hành cùng các cơ quan chuyên môn trong việc xây dựng, hoàn thiện Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành gỗ xây dựng Việt Nam bên cạnh đó luôn khuyến khích các hội viên xây dựng tiêu chuẩn của cơ sở mình.
Hiện nay, SAWA đang phối hợp cùng Viện Vật liệu Xây dựng (VIBM) nghiên cứu và thúc đẩy xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho gỗ xây dựng, trước mắt tập trung vào các nhóm tiêu chuẩn đánh giá khả năng chịu lực, độ bền lâu, an toàn phòng cháy chữa cháy, chất lượng vật liệu và các tiêu chuẩn chuyển đổi đối với cấu kiện gỗ nhập khẩu. Trong giai đoạn tiếp theo, SAWA kỳ vọng sẽ tiếp tục phối hợp với Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (IBST) để xây dựng các tiêu chuẩn thiết kế, thi công và nghiệm thu công trình gỗ, từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và kỹ thuật cho ngành gỗ xây dựng Việt Nam. Đây cũng là định hướng phù hợp với lộ trình xây dựng các nhóm TCVN mới dành cho gỗ kết cấu mà VIBM đang triển khai.
Tiếp nối các hoạt động thay đổi nhận thức và xây dựng nền tảng tiêu chuẩn, SAWA cũng công bố lịch trình giai đoạn tiếp theo của GOTO EXHI – Triển lãm “Nhà Gỗ To Trong Rừng” (Mass Timber House in Forest). Không đơn thuần là một triển lãm giới thiệu sản phẩm, GOTO EXHI được phát triển theo mô hình show-lab ngoài trời, nơi các mẫu nhà gỗ kết cấu sử dụng công nghệ CLT, Glulam, LVL được xây dựng trực tiếp trong môi trường tự nhiên. Đây sẽ là không gian trình diễn công nghệ Mass Timber, đồng thời là nơi thử nghiệm các tiêu chuẩn về thiết kế, thi công và vật liệu trong điều kiện thực tế. Xa hơn, triển lãm hướng tới việc tạo dựng nền tảng cho hệ sinh thái gỗ xây dựng tại Việt Nam thông qua sự kết nối giữa doanh nghiệp, kiến trúc sư, nhà thầu, các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng yêu kiến trúc xanh. Đặc biệt, sự đồng hành của Viện Vật liệu Xây dựng (VIBM) sẽ góp phần đảm bảo chiều sâu khoa học và kỹ thuật cho toàn bộ hoạt động của triển lãm, tạo cầu nối giữa nghiên cứu, tiêu chuẩn hóa và ứng dụng thực tiễn.
Từ thay đổi nhận thức, hình thành thị trường, xây dựng tiêu chuẩn đến kết nối hệ sinh thái, thông điệp “Gỗ To Mass Timber – Go To Net Zero” đã cho thấy một lộ trình phát triển khá rõ ràng của SAWA đối với ngành gỗ xây dựng Việt Nam. Đó không chỉ là hành trình đưa một loại vật liệu mới vào thị trường, mà còn là hành trình xây dựng nền tảng khoa học, kỹ thuật và nhận thức xã hội để gỗ xây dựng từng bước trở thành một giải pháp quan trọng trong chiến lược phát triển công trình xanh, kinh tế carbon thấp và mục tiêu Net Zero của Việt Nam trong tương lai.